{"id":7,"date":"2026-07-02T23:55:00","date_gmt":"2026-07-02T23:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/showmedia.info\/?p=7"},"modified":"2026-07-17T13:23:16","modified_gmt":"2026-07-17T13:23:16","slug":"swiadkowie-jehowy-maja-pomnik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/showmedia.info\/index.php\/2026\/07\/02\/swiadkowie-jehowy-maja-pomnik\/","title":{"rendered":"\u015awiadkowie Jehowy maj\u0105 pomnik!"},"content":{"rendered":"\n


W sercu Berlina ods\u0142oni\u0119to pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy prze\u015bladowania \u015awiadk\u00f3w Jehowy w okresie nazizmu. Symbol praw cz\u0142owieka i wolno\u015bci religijnej. Dwana\u015bcie ton br\u0105zu przeciwko zapomnieniu!<\/h2>\n\n\n\n

\u015awiadkowie Jehowy byli jedn\u0105 z pierwszych grup, kt\u00f3re otwarcie sprzeciwi\u0142y si\u0119 re\u017cimowi nazistowskiemu w Niemczech oraz jedyn\u0105 grup\u0105 religijn\u0105, kt\u00f3ra w solidarny i niewzruszony spos\u00f3b opar\u0142a si\u0119 presji podporz\u0105dkowania nazistowskiemu pa\u0144stwu. Wskutek czego od 1933 roku trafiali do oboz\u00f3w koncentracyjnych. Odm\u00f3wili hitlerowskiego salutowania, odm\u00f3wili s\u0142u\u017cby wojskowej, nie wst\u0119powali do organizacji nazistowskich, nie brali udzia\u0142u w \u017cadnych dzia\u0142aniach przeciwko innym i odrzucili antysemityzm.<\/strong><\/h3>\n\n\n\n


Ich odmowa mia\u0142a ogromn\u0105 cen\u0119<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W czasach nazistowskich represje dotkn\u0119\u0142y ponad 16 000 \u015awiadk\u00f3w Jehowy, oko\u0142o po\u0142owa ich liczby w tamtym okresie \u2013 by\u0142o prze\u015bladowanych przez nazist\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie w formie uwi\u0119zienia; w tym 10 700 Niemc\u00f3w w III Rzeszy. Co najmniej 4500 \u015awiadk\u00f3w Jehowy zosta\u0142o osadzonych w obozach koncentracyjnych. Jako jedyna grupa chrze\u015bcijan oznaczana by\u0142a odr\u0119bnym znakiem \u2013 fioletowym tr\u00f3jk\u0105tem naszywanym na obozowe pasiaki. Byli jedn\u0105 z pierwszych grup wi\u0119\u017ani\u00f3w osadzonych w niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych ju\u017c od 1933 roku. Oko\u0142o 1750 z nich zgin\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201e\u015awiadkowie Jehowy jednomy\u015blnie i konsekwentnie stawiali op\u00f3r narodowemu socjalizmowi, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na swoj\u0105 wiar\u0119\u201d<\/em> <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2013 Wolfgang Benz, niezale\u017cny historyk<\/p>\n\n\n\n

Pomnik w sercu Berlina<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lokalizacja pomnika nie jest przypadkowa. Znajduje si\u0119 on nad stawem Goldfish Pond, w berli\u0144skim Tiergarten, gdzie \u015awiadkowie Jehowy potajemnie spotykali si\u0119 w czasach nazistowskich. 22 sierpnia 1936 roku nad tym stawem mia\u0142a miejsce jedna z akcji aresztowania przez Gestapo. To w pobli\u017cu stawu ze z\u0142otymi rybkami, gdzie \u015awiadkowie Jehowy spotykali si\u0119 przy stanowisku wynajmu krzese\u0142 dla zwiedzaj\u0105cych park i potajemnie wymieniali si\u0119 tam informacjami. <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eGestapo przeprowadzi\u0142o tutaj akcj\u0119 aresztowania, w kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o 17 odwa\u017cnych os\u00f3b\u201d<\/em> <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2013 dr Wolfram Weimer, minister stanu ds. kultury i medi\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Ods\u0142oni\u0119ty zosta\u0142 24 czerwca 2026 roku w obecno\u015bci przewodnicz\u0105cej Bundestagu Julii Kl\u00f6ckner, delegacji rz\u0105dowej oraz zaproszonych go\u015bci z ca\u0142ej Europy \u2013 dok\u0142adnie 93 lata po zakazie dzia\u0142alno\u015bci \u015awiadk\u00f3w Jehowy w Prusach.<\/p>\n\n\n\n

Rze\u017aba o du\u017cej mocy symbolicznej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119ciometrowy pomnik z br\u0105zu zosta\u0142 zaprojektowany przez artyst\u0119 Matthiasa Leecka. <\/em><\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eTo forma zrodzona ze \u015bwiat\u0142a, cienia i ciszy<\/em>.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Dla mnie to ogromna odpowiedzialno\u015b\u0107 wobec tej grupy.
Kiedy puka si\u0119 w pomnik, nie brzmi on pusto.<\/strong><\/em> Brzmi solidnie. Brzmi jak niez\u0142omno\u015b\u0107.
Ludzie w tamtych czasach mieli wyb\u00f3r, ale pozostali niez\u0142omni w swoim oporze<\/strong><\/em>.\u201d<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2014 Matthias Leeck, arysta<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego pomnikiem jest drzewem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Drzewo ma symbolizowa\u0107 niez\u0142omno\u015b\u0107 \u015awiadk\u00f3w Jehowy w ich oporze przeciwko nazistowskiej dyktaturze. Drzewo, kt\u00f3re si\u0119 nie ugina ani nie \u0142amie, a mimo to nosi widoczne \u015blady. Nier\u00f3wna \u017c\u0142obiona powierzchnia ma sprawi\u0107, \u017ce rany i blizny b\u0119d\u0105 widoczne i namacalne. Br\u0105zowy monument jest wzorowany na drzewie, kt\u00f3rego ga\u0142\u0119zie zosta\u0142y odci\u0119te, ale kt\u00f3re wci\u0105\u017c stoi.<\/p>\n\n\n\n

Symbol praw cz\u0142owieka i wolno\u015bci religijnej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ods\u0142oni\u0119cie pomnika niesie ze sob\u0105 szersze przes\u0142anie wykraczaj\u0105ce poza pami\u0119\u0107 historyczn\u0105.
Podkre\u015bla wag\u0119 ochrony wolno\u015bci wyznania, wolno\u015bci sumienia i godno\u015bci ludzkiej w spo\u0142ecze\u0144stwach demokratycznych.<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201ePomnik \u015awiadk\u00f3w Jehowy jest ho\u0142dem z\u0142o\u017conym ofiarom narodowego socjalizmu. Jest po\u015bwi\u0119cony ludziom, kt\u00f3rzy do\u015bwiadczyli gorzkiej niesprawiedliwo\u015bci, a mimo to wielokrotnie okazali cz\u0142owiecze\u0144stwo. Jest po\u015bwi\u0119cony ich cierpieniu, odwadze i niez\u0142omno\u015bci sumienia. Prze\u015bladowani stawiali op\u00f3r narodowemu socjalizmowi z niezwyk\u0142\u0105 jedno\u015bci\u0105: nie salutowali. Nie wst\u0105pili do partii. Nie brali udzia\u0142u w prze\u015bladowaniach \u017byd\u00f3w, Sinti i Rom\u00f3w ani homoseksualist\u00f3w. Wr\u0119cz przeciwnie, istnieje wiele \u015bwiadectw ich wsparcia dla innych prze\u015bladowanych os\u00f3b. Decyzja o ustanowieniu tego pomnika by\u0142a d\u0142ugotrwa\u0142a. Nawet po upadku nazizmu ich wiara pozostawa\u0142a dla wielu obca i podejrzana. Ich prze\u015bladowania i cierpienia nie by\u0142y przedmiotem zainteresowania. Nawet NRD kontynuowa\u0142a prze\u015bladowania. Niesprawiedliwo\u015b\u0107 wyrz\u0105dzona przez Niemc\u00f3w i w ich imieniu nie ma sobie r\u00f3wnych na \u015bwiecie. Nasza niemiecka kultura pami\u0119ci jest zatem i musi pozosta\u0107 niezr\u00f3wnana\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2014 Julia Kl\u00f6ckner, przewodnicz\u0105ca Bundestagu<\/p>\n\n\n\n

Przechodz\u0105c przez Gro\u00dfer Tiergarten, munument stanowi obecnie trwa\u0142e przypomnienie, \u017ce op\u00f3r wobec nietolerancji cz\u0119sto zaczyna si\u0119 od indywidualnych decyzji kierowanych sumieniem.<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eTo pomnik empatii, pomnik tolerancji. Dzi\u0119ki temu pomnikowi d\u0142ugo zaniedbana grupa ofiar narodowego socjalizmu zyskuje widoczne miejsce pami\u0119ci i upami\u0119tnienia. W ten spos\u00f3b wysy\u0142amy przes\u0142anie tolerancji religijnej i wspominamy tych, kt\u00f3rzy w latach 30. XX wieku jako jedni z pierwszych przeciwstawili si\u0119 totalitarnym ambicjom narodowych socjalist\u00f3w. To ludzie, kt\u00f3rzy cierpieli za wiar\u0119 i przekonania, byli prze\u015bladowani i \u015bcigani, kt\u00f3rzy znosili tortury i obozy koncentracyjne, a tak\u017ce zostali zamordowani. Kultura pami\u0119ci ma na celu uwidocznienie historii prze\u015bladowa\u0144 i wiktymizacji. Pomnik wype\u0142nia luk\u0119 w naszej kulturze pami\u0119ci i wzmacnia \u015bwiadomo\u015b\u0107 zagro\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z nietolerancj\u0105, wykluczeniem i arbitralno\u015bci\u0105 pa\u0144stwa.\u201d<\/em> <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2014 dr Wolfram Weimer, minister kultury i medi\u00f3w<\/p>\n\n\n\n

Historia prze\u015bladowanych \u015awiadk\u00f3w Jehowy nadal ma wp\u0142yw na kszta\u0142t wsp\u00f3\u0142czesnych praw podstawowych i wp\u0142yn\u0119\u0142a na ich rozw\u00f3j. Prawo do odmowy s\u0142u\u017cby wojskowej ze wzgl\u0119du na sumienie, zapisane w Ustawie Zasadniczej, r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142o ukszta\u0142towane przez ich do\u015bwiadczenia. Nowy pomnik ma zatem by\u0107 silnym symbolem praw cz\u0142owieka i wolno\u015bci religijnej. <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eChcieliby\u015bmy wyrazi\u0107 nasz\u0105 wdzi\u0119czno\u015b\u0107 cz\u0142onkom Fundacji Pomnika Pomordowanych \u017byd\u00f3w Europy oraz Fundacji Arnolda Liebstera, kt\u00f3rzy od wielu lat wspieraj\u0105 ten projekt. Dzi\u0119kujemy r\u00f3wnie\u017c pos\u0142om Bundestagu, kt\u00f3rzy w swoich przem\u00f3wieniach podczas debaty nad pomnikiem podkre\u015blali wag\u0119 wyci\u0105gania wniosk\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci.<\/em> Mamy nadziej\u0119, \u017ce pomnik b\u0119dzie przypomina\u0142, \u017ce nigdy nie wolno porzuca\u0107 swojego sumienia i ludzkiej godno\u015bci \u2013 nawet w najtrudniejszych okoliczno\u015bciach<\/em>.\u201d <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2014Sebastian Stock, rzecznik \u015awiadk\u00f3w Jehowy w Niemczech<\/p>\n\n\n\n

22 czerwca 2023 roku Bundestag jednog\u0142o\u015bnie zag\u0142osowa\u0142 za budow\u0105 pomnika. Jej realizacj\u0105 zaj\u0119\u0142a si\u0119 Fundacja Pomnik Pomordowanych \u017byd\u00f3w Europy. Projekt zosta\u0142 sfinansowany przez Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du Federalnego ds. Kultury i Medi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Po ods\u0142oni\u0119ciu pomnika minister Weimer spotka\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z 18 m\u0142odymi lud\u017ami bior\u0105cymi udzia\u0142 w projekcie \u201ePami\u0119\u0107 Bezimiennych<\/em>\u201d. Stworzyli cyfrowy portal wiedzy z biografiami prze\u015bladowanych \u015awiadk\u00f3w Jehowy. Wyniki zosta\u0142y wkomponowane w interaktywn\u0105 map\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a udost\u0119pniona publicznie wraz z inauguracj\u0105 pomnika i stanowi jego cyfrowe uzupe\u0142nienie. Projekt jest finansowany przez Federalnego Komisarza Rz\u0105du ds. Kultury i Medi\u00f3w (BKM) oraz Fundacj\u0119 EVZ w ramach programu \u201eM\u0142odzie\u017c pami\u0119ta lokalnie i anga\u017cuje si\u0119<\/em>\u201d. <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201ePomnik odwo\u0142uje si\u0119 raczej do emocji i sprzyja rozwojowi moralnego kompasu u odbiorcy. Wyra\u017ca d\u0142ugo odmawiane uznanie. Tego w\u0142a\u015bnie potrzebuj\u0105 potomkowie odrzuconych ofiar, poniewa\u017c odmawiano im i ich przodkom tego uznania d\u0142u\u017cej ni\u017c jakimkolwiek innym ofiarom nazizmu. Tego w\u0142a\u015bnie potrzebuje spo\u0142ecze\u0144stwo, je\u015bli ma po\u0142o\u017cy\u0107 kres ignoranckiej ciszy\u201d<\/em> <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2013 Stowarzyszenie Pami\u0119ci Wykl\u0119tych Ofiar Narodowego Socjalizmu<\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eWiedza historyczna o ca\u0142ej epoce nazistowskiej, o ofiarach rasistowskiego szale\u0144stwa i wojny na zag\u0142ad\u0119 wci\u0105\u017c nie jest w Niemczech tak powszechna, jak by\u0107 powinna. Ale zadaniem pomnik\u00f3w nie jest rozwi\u0105zanie tego problemu<\/em>. Same pomniki nie wystarcz\u0105\u201d<\/em>.<\/em> <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2013 Uwe Neum\u00e4rker, dyrektor Fundacji Pomnika Pomordowanych \u017byd\u00f3w Europy<\/p>\n\n\n\n

Poszerzanie wiedzy historycznej to zadanie dla ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 w szko\u0142ach i na uniwersytetach, w kszta\u0142ceniu zawodowym i w sferze publicznej. <\/em>Przynajmniej cz\u0119\u015b\u0107 tej wiedzy ma zosta\u0107 przekazana za pomoc\u0105 tablicy informacyjnej przy nowym pomniku. Opowie o historycznym miejscu przy stawie ze z\u0142otymi rybkami i o \u015awiadk\u00f3w Jehowy, kt\u00f3rzy byli prze\u015bladowani i mordowani w III Rzeszy. <\/p>\n\n\n\n

\n

\u201eIch ostatnie s\u0142owa nie \u015bwiadcz\u0105 o beznadziei, ale raczej o niez\u0142omno\u015bci i nieustaj\u0105cej nadziei na lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d<\/em> <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\u2013 Matthias Leeck, artysta<\/p>\n\n\n\n


Kiedy i gdzie ods\u0142oni\u0119to pomnik?<\/strong>
24 czerwca 2026 roku w berli\u0144skim Gro\u00dfer Tiergarten, oko\u0142o 400 metr\u00f3w od Bramy Brandenburskiej. W ceremonii uczestniczy\u0142o liczne grono krewnych ofiar oraz oko\u0142o 700 go\u015bci.<\/p>\n\n\n\n


Dlaczego \u015awiadkowie Jehowy byli prze\u015bladowani przez nazist\u00f3w?<\/strong>
Odm\u00f3wili oddawania czci Hitlerowi, wst\u0119powania do organizacji nazistowskich i s\u0142u\u017cby wojskowej ze wzgl\u0119du na swoje przekonania religijne i sumienie. Czynili to nie tylko wszyscy \u015awiadkowie Jehowy w Niemczech, ale te\u017c na ca\u0142ym terenie okupowanym.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n


Co symbolizowa\u0142 fioletowy tr\u00f3jk\u0105t?<\/strong>
Znak u\u017cywany przez nazist\u00f3w do oznakowania uwi\u0119zionych \u015awiadk\u00f3w Jehowy w obozach koncentracyjnych. W przeciwie\u0144stwie do wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w, cz\u0119sto mogli uzyska\u0107 zwolnienie, podpisuj\u0105c deklaracj\u0119 wyrzeczenia si\u0119 wiary i przysi\u0119gi wierno\u015bci pa\u0144stwu nazistowskiemu. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 odm\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Kim s\u0105 \u015awiadkowie Jehowy? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144skie wyznanie, kt\u00f3rego cz\u0142onkowie oddaj\u0105 cze\u015b\u0107 Bogu Jehowie. Na ca\u0142ym \u015bwiecie jest ich ponad 9 milion\u00f3w. Dzia\u0142aj\u0105 w ponad 240 krajach i pochodz\u0105 z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk oraz grup etnicznych. S\u0105 znani z prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci ewangelizacyjnej, ale pomagaj\u0105 ludziom r\u00f3wnie\u017c na inne wa\u017cne sposoby. W Polsce pocz\u0105tki ich dzia\u0142alno\u015bci si\u0119gaj\u0105 1891 roku, a obecnie jest ich ponad 114 tysi\u0119cy i stanowi\u0105 trzeci\u0105 co do wielko\u015bci grup\u0119 wyznaniow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n